Plantenbakken in de tuin: zelf maken, plaatsen en vullen

Plantenbakken in de tuin lukken goed als je drie dingen op orde hebt: een bak met afwateringsgaten, een drainagelaag van 5 tot 10 cm en potgrond die past bij je planten. Zelf maken kan ook, als je vooraf de maat, het materiaal en de plek kiest op basis van wortelruimte, standplaats en onderhoud.

Kies eerst de juiste maat, plek en het materiaal

Begin met de afmetingen en maak een eenvoudige bouwtekening. Teken je tuin op schaal als je wilt zien waar de bak past en hoeveel ruimte overblijft.

Houd minimaal 20 tot 30 cm diepte aan, zodat wortels ruimte hebben. Kies de plek daarna op basis van de planten die je wilt zetten: zon, halfschaduw of schaduw.

Kies vervolgens het materiaal op gewicht, onderhoud, levensduur en kosten. Gangbare opties zijn:

hout, zoals vurenhout of robinia, met watervast multiplex voor de bodemplaat
beton of natuursteen
metselstenen of betonblokken
cortenstaal, met een roestlaag die het materiaal beschermt
staal
keramiek, met afwateringsgat
polyester
kunststof
fiberclay, een mix van klei en glasvezel

Zelf maken kan tot 30% op materiaalkosten besparen.

Zorg voor afwateringsgaten en een drainagelaag

Maak of monteer de plantenbak pas als materiaal, maat en plek vaststaan. De bodem is het belangrijkst: maak altijd afwateringsgaten, zodat overtollig water wegloopt.

Leg daarna een drainagelaag van 5 tot 10 cm aan met hydrokorrels, potscherven, grind of lavasteen. Leg daarboven anti-worteldoek. Dat laat water door en houdt de potgrond op zijn plek.

Zonder drainage blijft water in de bak staan. Dat vergroot de kans op wortelrot.

Vul de bak met potgrond die bij de planten past

Gebruik potgrond en geen tuinaarde. Potgrond is luchtiger en geschikter voor bakken.

Vul de bak na de drainagelaag met potgrond tot net onder de rand. Kies de grond op plantsoort:

universele potgrond voor veel soorten
grond voor zuurminnende planten
grond voor mediterrane planten

Verkeerde grond kan leiden tot slechte groei of snelle uitdroging.

Kies planten die passen bij zon, schaduw en winterhardheid

Stem de plantkeuze af op de standplaats. Kies je alleen op uiterlijk, dan groeien planten vaak slecht.

Voor zonnige plekken zijn deze soorten geschikt:

petunia
lavendel (Lavandula)
siergrassen

Voor schaduw zijn deze soorten geschikt:

hosta (Hosta)
hortensia (Hydrangea)
varen
begonia (Begonia)
vlijtig liesje (Impatiens)
fuchsia (Fuchsia)

Ook geschikt voor plantenbakken zijn vaste planten zoals lavendel, siergrassen, sedum (Sedum), ooievaarsbek (Geranium), zonnehoed (Echinacea), kattekruid (Nepeta) en vetkruid. Bloeiende vaste planten voor bakken zijn kruipphlox (Phlox subulata), lavendel en klokjesbloem (Campanula).

Voor schaduw kun je ook kiezen voor longkruid (Pulmonaria) en elfenbloem (Epimedium).

Kruiden die goed in een bak groeien zijn rozemarijn (Salvia rosmarinus) en munt (Mentha).

Let op met vingerhoedskruid (Digitalis purpurea). Deze plant is giftig voor mensen en dieren.

Kies voor een bak van 40 x 40 cm compacte planten

In een plantenbak van 40 x 40 cm passen soorten die compact blijven. Geschikte voorbeelden zijn:

niet-woekerende bamboe
lavendel, 1 plant
een olijfboompje
schapengras, 1 tot 3 planten
een kleine taxusbol van 20 tot 25 cm

Geef planten genoeg ruimte om uit te groeien. Anders verdringen ze elkaar.

Plant op de juiste diepte en geef water met mate

Zet planten op dezelfde diepte als in de kweekpot. Te diep planten remt de groei.

Geef na het planten water, maar maak de grond niet kletsnat. Te veel water veroorzaakt wortelrot, vooral in de winter. Tijdens droge perioden hebben planten in bakken juist sneller extra water nodig.

Je kunt bovenop een laag mulch aanbrengen. Die helpt om vocht vast te houden en beperkt onkruid.

Bescherm wortels in de winter tegen vorst

Planten in bakken zijn gevoeliger voor vorst dan planten in volle grond. Isoleer de bak in de winter met noppenfolie als er vorst wordt verwacht.

Houd bij een erfafscheiding rekening met de maximale hoogte

Gebruik je een plantenbak als erfafscheiding, let dan op de hoogte. Vergunningsvrij gelden meestal deze maten:

maximaal 1 meter hoog vóór het huis
maximaal 2 meter hoog naast of achter het huis

Voor hogere erfafscheidingen heb je vaak een vergunning nodig. Een plantenbak kan daarbij als bouwwerk meetellen.

Bij een gezamenlijke erfafscheiding mag je jouw kant aanpassen, zolang je geen schade veroorzaakt.

Vergelijk materialen ook op prijs

De kosten verschillen per materiaal en uitvoering. Voorbeelden van kant-en-klare of modulaire bakken zijn:

modulaire plantenbak van cortenstaal, vanaf €129
modulaire plantenbak van gepoedercoat staal, vanaf €175

Voor zelfbouw met steenachtige materialen zijn deze bedragen genoemd:

plantenbak van betonblokken metselen, 7 m², gestuct of geverfd, circa €400
plantenbak van metselstenen metselen, 7 m², gestuct of geverfd, circa €600

Begin met een kleine plantenbak als je nog weinig ervaring hebt

Start met een compacte bak of een paar potten. Dat is overzichtelijker dan meteen een grote opstelling. Breid later uit als je weet wat op jouw plek goed groeit.

Veelgestelde vragen

Welke grond gebruik je in een plantenbak?

Gebruik potgrond en geen tuinaarde. Kies universele potgrond of speciale grond voor zuurminnende of mediterrane planten.

Hoe dik moet de drainagelaag in een plantenbak zijn?

Houd 5 tot 10 cm aan met hydrokorrels, potscherven, grind of lavasteen.

Hoe diep moet een plantenbak minimaal zijn?

Minimaal 20 tot 30 cm, zodat wortels ruimte hebben.

Welke planten passen in een plantenbak in de schaduw?

Geschikte soorten zijn hosta (Hosta), hortensia (Hydrangea), varens, begonia (Begonia), vlijtig liesje (Impatiens), fuchsia (Fuchsia), longkruid (Pulmonaria) en elfenbloem (Epimedium).