Bodem verbeteren: compost, mest en wat je beter laat

Bodem verbeteren doe je met compost en organische mest. Begin met een bodemtest, werk bij voorkeur in maart en april of van september tot en met november, en breng meestal 2 tot 5 cm compost aan. Zo verbeter je de bodemstructuur, het bodemleven en de waterhuishouding zonder overbemesting.

Doe eerst een bodemtest

Begin met een bodemtest voor pH, voedingsstoffen en structuur. Dat kan met een testkit of via een tuincentrum of laboratorium. Zo zie je wat je bodem nodig heeft en voorkom je te veel mest of compost.

Werk in maart en april of van september tot en met november

De beste momenten zijn het vroege voorjaar, in maart en april, of het najaar, van september tot en met november.

In het voorjaar warmt de bodem op en starten planten met groeien. In het najaar zetten micro-organismen compost verder om. Werk niet op bevroren grond.

Kies compost, bladaarde of organische mest

Geschikte bodemverbeteraars zijn compost, bladaarde en organische mest. Organische mest is beter voor het bodemleven dan kunstmest. Kunstmest voedt planten wel, maar verbetert de bodemstructuur niet.

Je kunt compost zelf maken of kopen.

Breng meestal 2 tot 5 cm compost aan

Strooi compost gelijkmatig over de bodem. Spit het niet onder. Beperk bodembewerking, zodat je het bodemleven spaart.

Voor algemene bodemverbetering gebruik je per keer 2 tot 5 cm compost. Een laag van 2 tot 3 cm is vaak voldoende. Gebruik niet meer dan 5 cm per keer. Zo verklein je de kans op uitspoeling, verzuring en wortelverstikking.

Voor nieuwe tuinbedden kun je 5 tot 10 cm compost door de bovenste 15 cm bodem mengen.

Reken voor 50 m² op 1,5 m³ compost

Voor een tuin van 5 bij 10 meter, dus 50 m², heb je bij een laag van 3 cm in totaal 1,5 m³ compost nodig.

Pas compost en kalk aan op je grondsoort

Op kleigrond is de bodem vaak compact en nat. Compost maakt de grond luchtiger en verbetert de afwatering.

Op zandgrond houdt de bodem water en voedingsstoffen slecht vast. Compost helpt om vocht en voeding langer vast te houden.

Op veengrond is het organische-stofgehalte hoog en de bodem vaak zuur. Kalk kan de zuurgraad verlagen.

Geef de moestuin per gewas de juiste hoeveelheid compost

In de moestuin kun je 1 tot 3 cm compost gebruiken. Een praktische richtlijn is 1 zak van 40 liter voor 3 m².

Sommige gewassen vragen veel compost, andere weinig of geen:

8 tot 10 kg per m²: spinazie, prei, de meeste kolen
6 tot 8 kg per m²: sla, andijvie, warmoes, selder, peterselie, kervel, koolrabi, suikermaïs, augurk, courgette
2 tot 4 kg per m²: aardappel, knolvenkel, rode biet
0 kg per m²: wortel, pastinaak, veldsla, groenlof, ui, sjalot, knoflook, erwt, boon, tuinboon, witlof, schorseneer

Een emmer van 10 liter staat gelijk aan ongeveer 8 kg compost.

Gebruik in de siertuin en potten kleine hoeveelheden

Voor de siertuin geldt als praktische richtlijn 1 zak van 40 liter compost voor 4 m².

In bloembakken en potten meng je 1 deel compost met 4 delen potgrond.

Geef een gazon compost bij aanleg en onderhoud

Bij de aanleg van een gazon kun je 10 tot 20 kg compost per m² gebruiken. Voor onderhoud is 1 tot 2 keer per jaar een dun laagje compost genoeg.

Houd de bodem bedekt met mulch of groenbemesters

Bedek de bodem met mulch van organisch materiaal. Zaai ook groenbemesters om de bodem te verbeteren. Houd de grond zoveel mogelijk begroeid.

Gebruik een woelvork in plaats van vaak te spitten

Te veel spitten of frezen schaadt het bodemleven. Gebruik liever een woelvork en bewerk de grond zo weinig mogelijk.

Gebruik geen verse dierlijke mest

Verse dierlijke mest kan planten beschadigen door het hoge ammoniakgehalte. Laat dierlijke mest daarom minstens 1 jaar composteren voor je die gebruikt.

Kies planten die passen bij je grondsoort

Op zandgrond passen salie (Salvia), tijm (Thymus), lavatera (Lavatera), vetkruid (Sedum), zonnebloem (Helianthus) en lavendel (Lavandula).

Op klei- of leemgrond doen roos (Rosa), courgette (Cucurbita pepo), tomaat (Solanum lycopersicum), bergamotplant (Monarda) en daglelie (Hemerocallis) het goed.

Op veengrond passen veenbes (Vaccinium), rododendron (Rhododendron), varen, azalea (Azalea) en hortensia (Hydrangea).

Bemest liever te weinig dan te veel

Overbemesting kan wortels beschadigen en zorgt vaak voor te veel bladgroei. Volg daarom de dosering op de verpakking.

Kies ook de juiste meststof voor de plek in je tuin, zoals voor gazon of moestuin. Bemest niet in de winter en ook niet tijdens hitte. Geef mest liever in de ochtend of avond.

Veelgestelde vragen

Hoe dik mag een laag compost zijn?

Voor algemene bodemverbetering gebruik je 2 tot 5 cm per keer. Een laag van 2 tot 3 cm is in veel tuinen voldoende.

Wanneer strooi je compost in de tuin?

De beste momenten zijn maart en april, of september tot en met november. Strooi geen compost op bevroren grond.

Wat is beter voor de bodem, organische mest of kunstmest?

Organische mest is beter voor het bodemleven en helpt ook de bodemstructuur. Kunstmest voedt vooral de plant en verbetert de bodem niet.

Mag je verse mest in de tuin gebruiken?

Nee. Laat dierlijke mest minstens 1 jaar composteren voor je die gebruikt.